Lezing over Belle van Zuylen

20:00, Woerden, Kapel Weddesteyn, Utrechtsestraatweg 50

Op uitnodiging van de Stichts-Hollandse Historische Vereniging geeft Suzan van Dijk een lezing over Belle van Zuylen.

Voluit heet zij Isabella Agneta Elisabeth van Tuyll van Serooskerken. Zoals de achternaam al doet vermoeden, maakt ze deel uit van een adellijke familie. Tot haar 31e jaar woont ze op het Slot Zuylen, net buiten Utrecht. Later wordt ze bekend onder de naam Belle van Zuylen. Haar geschreven nalatenschap omvat niet alleen brieven en politiek getinte pamfletten, maar ook toneelstukken en romans. Daarin vallen op haar opmerkelijk moderne inzichten op over vrouwen in de samenleving. Ook heeft ze uitgesproken ideeën over wetenschap en de werking van het brein. 

Haar werk past in de tijdgeest van de achttiende eeuw. Die periode staat ook wel bekend als de tijd van de Verlichting. Kort gezegd betekent dit dat je voortaan niet klakkeloos meer aanneemt en gelooft wat de kerk en machthebbers zeggen. In plaats daarvan probeer je zelf achter de waarheid te komen. De wetenschap komt tot bloei en kennis wordt hoog gewaardeerd. 

Vertaald naar Belle van Zuylen: ze protesteert tegen de ongelijke kansen en behandeling van mannen en vrouwen. Juist door te leren en te studeren kunnen zij zich net zo ontwikkelen als mannen. Belle heeft daarom een brede belangstelling voor wis- en natuurkunde, maar ook voor – wat we vandaag zouden noemen – politieke wetenschappen. De Universiteit Utrecht weigert haar echter als student in te schrijven. In het geniep volgt ze toch colleges en volgt privé lessen. 

Ze is nog maar 20 jaar als haar eerste boek verschijnt. Onder de titel De Edelman ontpopt het werk zich als een satire. Ze beschrijft hoe meisjes eigenlijk in gevangenschap zitten en alleen maar worden klaargestoomd om aan een fatsoenlijke man te komen. Daarna is het ‘natuurlijk’ haar taak om te zorgen voor nageslacht, het liefst van de mannelijke kunne. Een keuze tussen man en vrouw uit liefde … is uit den boze. Onderwijl laat Belle zien hoe de uitgebreide verering van het voorgeslacht in adellijke kringen een belachelijke omvang krijgt. Een proteststem … van meer dan 200 jaar geleden.

Het boek dreigt de familie van Belle te schande te maken. Haar vader koopt alle exemplaren op en vernietigt ze. Ze ligt meer met haar vader overhoop. Ze laat zich niet uithuwelijken tegen een gedroomde partner die vooral het aanzien van de familie vergroot. In het geheim schrijft ze ze wel brieven naar de geliefde van haar keuze. Maar, o schande, hij is wel 20 jaar ouder dan Belle! Het wordt uiteindelijk niets tussen deze twee. Als ze 31 jaar is trouwt ze met een Zwitser die leert ze kennen als docent van haar broers. Voor nageslacht zorgt ze niet. Ook dat past niet in de traditie van haar familie...

De lezing is gratis bij te wonen.