Na afloop van de plechtigheid poseren de familieleden met de awards.
Na afloop van de plechtigheid poseren de familieleden met de awards. (Foto: Gregory Freni, Ministerie van Defensie)

Postume Legion of Honor Award voor Woerdense dientstplichtig gesneuvelden

Woerden - “Hij stierf in dienst van het vaderland in de strijd tegen de Duitse bezetter en gaf zijn leven zodat wij nu in vrijheid kunnen leven.” Driemaal klonk afgelopen vrijdagmorgen deze zin in de Bonaventurakerk. Drie dienstplichtige militairen uit Woerden ontvingen postuum de Legion of Honor Award. Ze sneuvelden in de Meidagen van 1940 en kregen de onderscheiding voor getoonde menslievendheid.

De overhandiging stond aanvankelijk gepland voor op 1 mei, maar kon door de coronamaatregelen niet doorgaan. Een vertegenwoordiger van de Four Chaplains kon door de coronabeperkingen niet uit de VS overkomen. Defensieattaché kolonel David M. Sears van de Amerikaanse ambassade nam daarom de honneurs waar.

Jaarlijks herdenken nog noodzakelijker
Burgemeester Victor Molkenboer stelde aan het begin van de bijeenkomst dat blijven herdenken is meer dan nodig. “De oorlog mag dan al 75 jaar achter ons liggen, er is nog altijd sprake van oorlog, conflicten en van antisemitisme en discriminatie. De wereld van vandaag is er niet vrolijker op geworden. De woorden ‘dit nooit meer’ beginnen erosie te vertonen en dat is zorgelijk. Het maakt het jaarlijks herdenken nog noodzakelijker.”

Het zich inzetten voor vrede en veiligheid door zich aan te sluiten bij Defensie als militair is geen vanzelfsprekendheid. “Het zit niet echt in onze cultuur om daar als samenleving goed bij stil te staan en dat zou wel moeten”, stelde hij. “Het behoud van vrijheid ligt in het afwijzen van intolerantie en in een rotsvaste toewijding aan de principes van onze rechtsstaat. Drie Woerdenaren die als dienstplichtig militair daarvoor hun leven hebben gegeven tijdens de Tweede Wereldoorlog door te strijden tegen het oprukkende leger van Duitsland staan daarom centraal bij de uitreiking van de The Legion of Honor Award.”

Valkenburg en Katwijk aan de Maas
Sergeant Johannes Hendrikus Scholten en soldaat Faas van Elk vielen op 10 mei en 11 mei bij de verdediging van vliegveld Valkenburg bij Leiden tegen Duitse luchtlandingstroepen. Ze dienden bij het 4e Regiment Infanterie.

Soldaat Jan Hendrik Pels verloor zijn leven op 10 mei 1940 bij Katwijk aan de Maas. Hij diende bij het Korps Politietroepen (na de Tweede Wereldoorlog onderdeel van de Koninklijke Marechaussee).

Voltreffer
Molkenboer vertelde in het kort hoe sergeant Pels om het leven kwam. Pels maakte deel uit van het detachement aan de oever van de Maas. Ze beletten een Duitse divisie 5 uur de doortocht. De kazemat van Pels lag continu onder vuur en de militairen in de bunker overleefden verschillende granaatinslagen. Kort na 11.00 uur ‘s ochtends, zo’n 6 uur na de Duitse invasie, vernietigde een voltreffer de kazemat van Jan Hendrik Pels. Hij werd onmiddellijk gedood, samen met de andere soldaten. Molkenboer overhandigde de versierselen aan Pels’ nicht, Gerrie van Vliet-Versteegt.

Ontsnappingspoging
De Stafofficier Veteranenaangelegenheden van de Staf van de IGK, kolonel Bas Baars b.d., lichtte het sneuvelen van Faas van Elk toe. Van Elk was ingedeeld bij het detachement dat het vliegveld bewaakte. Bij de verdediging van het vliegveld tegen parachutisten werd Faas samen met andere soldaten van zijn eenheid gevangen genomen. De Duitsers brachten Nederlandse soldaten als krijgsgevangenen naar de Hervormde Kerk van Katwijk. Bij een poging te ontsnappen met andere Nederlandse militairen werd hij neergeschoten en stierf de volgende morgen aan de opgelopen verwondingen. De onderscheiding werd in ontvangst genomen door Faas Versteegt, neef en naamgenoot van de gesneuvelde.

Machinegeweervuur
Protestants Geestelijk verzorger luitenant-kolonel-dominee Ko Sent lichtte toe hoe het sergeant Scholten tijdens de gevechten on Valkenburg verging. Scholten nam deel aan de herovering van het vliegveld Valkenburg. Hij kreeg het bevel met zijn groep de hangaars op de parachutisten te heroveren. Hij waarschuwde voor het vuur van een Duits machinegeweer, maar vond bij zijn meerdere geen gehoor. Hij viel aan en werd met waarschijnlijk zeven andere militairen onmiddellijk door mitrailleurvuur gedood. Dominee Sent gaf de onderscheiding aan nicht Marijke Smorenburg-de Kruif.

Amerikaanse onderscheiding
De Legion of Honor Award wordt uitgereikt aan personen die zich ongeacht geloof, ras of huidskleur op buitengewone wijze hebben ingezet voor de mensheid. De Amerikaanse organisatie achter de onderscheiding is The Chapel of Four Chaplains. Dat is een oecumenische stichting, in 1951 opgericht ter nagedachtenis van vier geestelijk verzorgers (twee protestantse, een rooms-katholieke en een Joodse). Nadat het troepentransportschip Dorchester waarop zij voeren was getorpedeerd, gaven zij hun zwemvesten weg aan andere passagiers en gingen al zingend en biddend met het schip ten onder.

De namen van de ontvangers van de onderscheiding worden voor eeuwig bijgeschreven in de boeken van de Chapel in Penssylvania. Tot op heden hebben ongeveer 50 Nederlanders mensen de onderscheiding ontvangen. De broer van soldaat Van Elk, Jan, ontving in 2004 als 10e Nederlander deze onderscheiding voor zijn verzetswerk.

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden