Logo woerdensecourant.nl


Foto: pr

Kunst in de Openbare Ruimte

Naam kunstwerk: Pannenbakkerij. Locatie: Leidsestraatweg, hoek Jozef Israëllaan, Woerden. Kunstenaar: Ineke van Dijk (1978)

Woerden - Pannenbakkerijen hebben in Woerden een vrij lange geschiedenis. Een belangrijke datum is 10 juli 1584. Toen werd een verordening van kracht waarin werd bepaald dat er geen 'weke' daken meer mochten zijn. Hiermee werd bedoeld daken van stro, hout en ander materiaal. Aanleiding voor deze maatregel was een van de grootste stadsbranden in Amsterdam (1452) waarbij een aanzienlijk deel van de huizen verloren ging. Vanaf 1584 dienden alle huizen van een stenen dak te worden voorzien.

Dat de dakpannenindustrie zich in Woerden ontwikkelde heeft te maken met de gunstige ligging. De Oude Rijn leverde het benodigde water en er was in principe voldoende kleigrond. In het midden van de 19e eeuw waren er in Woerden meer dan 15 bedrijven gevestigd waar zeker 150 mensen werkten.

Kinderwet

De belangen in en rondom de pannenbakkerij werden behartigd door het dak- en steenbakkersgilde. Maar de belangen van de gewone werkman hebben daarbij zeker niet op de voorgrond gestaan. Het werk was zwaar en vies en de arme ongeschoolde arbeiders woonden in het zogenoemde donkere deel van Woerden: huisjes gelegen achter het fabrieksterrein. Het was seizoenarbeid, zeer slecht betaald en de arbeidsrelatie was gebaseerd op het leenstelsel. Veertig procent van het werkvolk bestond uit vrouwen en kinderen vanaf 6 jaar. Pas nadat in 1874 de kinderwet van Van Houten was aangenomen, waren kinderen vrijgesteld van werk.

In de archieven komen steeds bepaalde namen terug van mensen die van belang zijn geweest voor de dakpannenindustrie: De Kwakel, De Knijff en Brunt. De bedrijven van hen waren gevestigd in de directe omgeving van waar nu het beeld Pannenbakkerij staat. Met name Brunt is van groot belang geweest voor het mechaniseren van de Woerdense dakpannenindustrie. Zijn bedrijf is de voorganger van de 1928 opgerichte firma Wodast. Uit datzelfde jaar stamt ook de monumentaal gemetselde 60 meter hoge schoorsteen, de enige visuele overlevering van het oude fabriekscomplex dat in 1953 door brand werd verwoest. Op die schoorsteen komt de naam Brunt terug: een hoofdletter B met daarbinnen & Co en een hoofdletter W (Willem). De ingezette mechanisatie kon zich mede dankzij de brand van 1953 in snel tempo doorzetten. Het gezegde: in de brand, uit de brand, was in dit geval wel zeer toepasselijk.

Verleden en heden

Een sterk verbetert productieproces en steeds betere werkomstandigheden hebben de dakpannen-pannenindustrie voor Woerden weten te behouden. Vandaag de dag produceert Monier als enige dakpannenfabriek boven de grote rivieren, met 32 medewerkers 30.000 dakpannen per dag. Het beeld is een monumentaal beeld, frontaal gericht en direct zichtbaar vanaf de openbare weg en het water. Het staat op een perkje bij de kruising Leidsestraatweg/ Jozef Israëlslaan en kijkt richting de pannenbakkerij. Op deze manier is er een blijvende relatie tussen het beeld en de huidige fabriek; tussen het verleden en het heden.

Meer berichten

Shopbox