Volgens Sanne is de naam van het beeld enigszins misleidend, omdat het geen jager is maar een vletter.
Volgens Sanne is de naam van het beeld enigszins misleidend, omdat het geen jager is maar een vletter. (Foto: )

Het beeld van de maand: 'De Jager'

Stadsmuseum Woerden

Kunst in de Openbare Ruimte

Titel: De Jager (1987). Locatie: Rijnkade/Jaagpad, Woerden. Kunstenaar: Jan Vermaat. Presentatie: Sanne Telgenkamp


Woerden - Het beeld van de maand september dat door Sanne wordt besproken staat vrijwel verscholen tussen het groen in een stille straat. De Jager is gemaakt door kunstenaar Jan Vermaat, een kunstenaar die al vaker door het KIOR-team is besproken. Hij maakte onder andere het 'Schrijvend Meisje' bij de Constantijn school en 'Voor de Mensenrechten' bij het kasteel in Woerden. Het kunstwerk heeft een afmeting van 85 cm hoog en is geplaatst op een door klimop begroeide sokkel, waarop een plaatje is bevestigd met informatie over het beeld. Het figuratieve kunstwerk vertoont een man met een leren borstband waaraan een touw geknoopt zit. Hoewel aan het touw niets is vastgemaakt, staat er duidelijk spanning op. De man draagt een platte pet en klompen aan zijn voeten. De verdere kledij is niet duidelijk zichtbaar, maar komt overeen met een lange broek en een bovenstuk dat de armen bedekt. De man staat voorovergebogen alsof hij zijn eigen gewicht in de strijd gooit om iets vooruit te trekken. ''Dat klopt ook wel'', zegt Sanne, want het beeld moet een kleivletter uit Woerden voorstellen. Een kleivletter trok vroeger met een paar collega's een klei- of trekschuit voort waarop klei lag dat van de ene plaats naar de andere werd gebracht. De platte boten waren gemaakt van hout en bestonden uit een praam en een open schuit met een laadvermogen van ongeveer vijf tot zes ton klei. Tot de jaren '50 van de vorige eeuw bleven de Kleivletten de wateren van Woerden, Harmelen en Linschoten bevaren.

De kleivletters gingen met een trekschuit vanuit Woerden onder andere naar Montfoort, Halfweg, IJsselstein of Harmelen om daar de klei op te halen. De tocht begon meestal 's morgens rond een uur of vier. Het was niet alleen vroeg maar meestal ook erg koud, want het werk werd alleen in de winter gedaan. De gehele dag was men bezig om de klei op de bestemming te krijgen. Dat het zo lang duurde, kwam doordat de boot alleen door mankracht werd voortgetrokken. De werklui gebruikten een leren borstband, zoals op het beeld te zien is, en een lange stok of duwboom. Het meest lastige deel was om de boot op gang te brengen, maar als de boot eenmaal in beweging was gezet was het een kwestie van blijven duwen of trekken. Kleivletters hadden natuurlijk ook hun trucjes. Eenmaal aangekomen op de kruising van de Kerkstraat en Kruisstraat kreeg de schuit een flinke duw zodat deze vanzelf onder de Visbrug door ging. Ze lieten de boot even voor wat het was en liepen de kroeg binnen die op de plek stond waar nu Délifrance is gevestigd. De eigenaar van de kroeg wist dat er niet teveel tijd was en had dus precies genoeg borrels klaarstaan voor de werkers, zodat ze op tijd terug zouden zijn om de schuit aan de andere kant van de Visbrug op te vangen en weer verder door de Oude Rijn te duwen. De klei werd onder andere afgeleverd bij de pannenbakkerijen die in het verlengde van het Jaagpad lagen. Op de bestemming aangekomen werden de trekkers betaald per kuub klei die ze hadden vervoerd. Met een stok werd bepaald hoeveel klei er aan boord was en dat was niet altijd even nauwkeurig. Soms was het in het voordeel van de kleivetter, maar meestal was het andersom.

Meer berichten




Shopbox