Gerben de Vos en Karin van der Velden, bewindvoerder Stichting CAV.
Gerben de Vos en Karin van der Velden, bewindvoerder Stichting CAV.

Werkende armen vaak niet in beeld

Werken, maar toch niet rond kunnen komen. Uit het rapport van het Sociaal Cultureel Panbureau komt naar voren dat 596.000 mensen in Nederland tot de werkende armen behoren. Zij hebben wel een baan, maar leven toch onder de armoedegrens. Het zijn vooral ZZP-ers, grote gezinnen en alleenstaanden met of zonder kinderen. Waar arme mensen met een uitkering wel in beeld zijn bij gemeentes en hulpinstanties is deze groep vaak niet bekend. Schaamte en tegen beter weten in denken dat het wel beter wordt zijn vaak redenen waarom werkende armen in Nederland niet zo snel aan de bel trekken. Gerben de Vos uit regio Woerden weet er alles van. Ook hij was ZZP-er en kwam door omstandigheden in grote financiële problemen terecht.

Regio - Gerben de Vos, vader van drie kinderen, had nooit gedacht dat hij zulke grote financiële problemen zou krijgen. Na ruim 17 jaar als loodgieter in loondienst gewerkt te hebben, besloot hij samen met zijn toenmalige vrouw voor zichzelf te beginnen. Dat ging de eerste vijf jaar heel goed. Ze hadden meer dan genoeg inkomen om van te leven en het samenwerken beviel goed. Gerben: 'Ik had een startkapitaal geleend van 30.000 euro. Maar die kon ik heel makkelijk binnen vijf jaar aflossen. Op dat moment hadden we 1 dochter.’ Toen zijn ex zwanger werd van de tweede begonnen stapje voor stapje de problemen te ontstaan. Omdat het heel geleidelijk ging, maakte Gerben zich aanvankelijk nog niet zoveel zorgen. Hij ging er vanuit dat het tijdelijk was. Zijn bedrijf liep tenslotte prima dus er kon best even wat minder geld binnen komen.

Stap voor stap in de problemen

‘We kregen een tweede kind. Ik merkte al dat dat eigenlijk best wel zwaar voor haar was. Een dochter opvoeden en een nieuwe baby erbij en nog het werk. Ik dacht toen nog dat het alleen lichamelijk zwaar was en had toen nog niet door dat er ook andere gezondheidsproblemen bij haar speelden. Ik begon in die tijd al steeds meer taakjes van haar over te nemen. Mijn oudste dochter van school halen bijvoorbeeld, of met haar mee op schoolreisje.

Heel langzamerhand kom je dan in een soort cirkeltje terecht. Je voelt je verantwoordelijk voor thuis dus je gaat steeds meer helpen, maar tegelijkertijd voel je die zakelijke druk van je klanten die te pas en te onpas bellen of ik langs kan komen voor een klus. De omzet werd wat minder maar het was nog niet dramatisch. Wat je dan niet in de gaten hebt, is dat je je uitgavepatroon moet gaan aanpassen. Ik had nog nooit op geld hoeven te letten. Maar ik had ook niet gespaard in de jaren ervoor. Dan is het probleem voor jezelf niet in kaart.’

Bij Gerben begonnen de problemen pas echt toen ze een derde kind kregen en zijn ex met psychische problemen werd opgenomen. Hij stond er plotseling alleen voor met drie kinderen. ‘Dan kom je echt in een overlevingsstand terecht. Zaken zijn even niet belangrijk. Schuldeisers druk je weg of je houdt ze buiten de deur. Je gezin gaat voor. Toen ging het echt snel bergafwaarts.' Door creatief te boekhouden redde ik het net. Als de energieleverancier dreigde met afsluiting, stapte ik over naar een andere leverancier. Dan kreeg ik nog een welkomstcadeautje ook. Dan was ik weer even van de problemen af. Op deze manier was ik al twee jaar creatief aan het boekhouden. Het was echt een stressvolle situatie. Inmiddels gingen de haren in mijn nek overeind staan als ik de brievenbus hoorde klepperen. Daarom heb ik ook op een gegeven moment de brievenbus in mijn deur dichtgemaakt en een losse bus in mijn tuin gezet zodat ik dat geluid niet meer hoorde.'

Noodsignalen

Uiteindelijk heeft het drie jaar geduurd voordat Gerben werd geholpen. Via de afdeling waar zijn ex-vrouw zat werd er aan de bel getrokken. De specialist kreeg signalen van haar dat het thuis niet zo goed ging, en heeft meteen bureau Jeugdzorg ingeschakeld. Die kwamen diezelfde dag langs omdat ze bang waren dat Gerben eraan onderdoor zou gaan en dat de kinderen dan helemaal geen stabiele ouder meer zouden hebben. En zij hebben weer direct het sociaal team van de gemeente Woerden ingeschakeld. Zijn contactpersoon daar heeft voorgesteld om op vrijwillige basis een budgetbeheerder te nemen. Dat werd Karin van der Velden, bewindvoerder en inkomensbeheerder bij Stichting CAV.

Karin: ‘Gerben kwam bij mij met een klein glorix doosje met ongeopende post. Hij dacht dat hij ongeveer een schuld van 8000 euro had. Ik dacht nog, het is echt geen groot doosje. Dat kan nooit veel zijn. Maar toen ik alles eens goed ging bekijken bleek de schuld wel een stuk hoger te zijn dan 8000 euro. Gerben: ‘En dit waren ook alleen nog maar de actuele posten. Daarnaast lagen er ook nog rekeningen van jaren geleden, en rekeningen van energiebedrijven die ik al lang vergeten was.’ CAV heeft alles voor Gerben in kaart gebracht. Gerben ging naar de voedselbank en kreeg daarnaast 80 euro per week om van te leven. Omdat het inkomen van Gerben als ZZP-er zo onregelmatig was, hamerde Karin op een baan in loondienst met een stabiel inkomen. Gerben heeft toen nog een half jaar als ZZP-er gewerkt voordat hij inzag dat hij moest stoppen.

Stress en adrenaline

Inmiddels, ruim twee jaar later is de situatie van Gerben aanzienlijk verbeterd. Hij is gescheiden, heeft een fulltime baan als docent in het VMBO en woont met zijn drie kinderen in een ander huis. Zijn oude huis is met een behoorlijke overwaarde verkocht en er kwam geld uit de levensverzekering vrij. Hierdoor kunnen alle schulden in een keer worden afgelost, en er blijft nog geld over voor de studie van de kinderen.

Hoe kijkt Gerben zelf terug op deze tijd? ‘Ik kijk met gemengde gevoelens terug op de afgelopen jaren. Ik ben heel blij dat ik uit die situatie ben. Er valt echt een enorme last van je af. Ik leefde door de stress echt op adrenaline. Elke keer weer eerst die schrikreacties en die paniek. Maar aan de andere kant was de situatie ook wel weer ergens goed voor. Omdat ik altijd moest schuiven en puzzelen kon ik wel veel meer genieten van hele kleine extraatjes. Maar ik wil nooit meer terug naar die verschrikkelijke hel!’

Meer berichten