Je zou het maar hebben: Synesthesie

ma 18 mei, 10:17 Nieuws

Woerden - Wat als alle letters een kleur hebben, zo fel dat het lastig is om te lezen. Wat als je bij het aanraken van bijvoorbeeld appeltaartdeeg of spijkerbroek altijd een nare geur ruikt. De 14-jarige Robin van Bohemen heeft dit, synesthesie, maar weet dat nog niet eens zo heel lang.

“Sinds vijf jaar weet ik het van de letters, sinds een half jaar van de geuren. Voor mij was het de normaalste zaak van de wereld. Als je het eenmaal weet is het prima en soms ook leuk, maar toen ik nog niet wist waarom lezen zo moeilijk ging, was dat heel vervelend.” Hij gaat er over vertellen op een internationaal congres in Amsterdam. “Ik wil dat andere kinderen het eerder weten.”

Het klopte gewoon niet

Over die zoektocht weet moeder Lottie van Starkenburg mee te praten. “Robin is een slim kind dus het klopte gewoon niet dat hij nauwelijks leerde lezen. Hij had er zoveel zin in om het te leren, wilde niet wachten tot ik tijd had om voor te lezen, hij heeft juist behoefte aan uitdagingen.” Het kostte Robin enorm veel moeite, hij werd op allerlei manieren getest maar zonder resultaat en hij raakte steeds gefrustreerder.

Dat ziet toch iedereen?

Lottie had ooit een stuk gelezen over Robbert Dijkgraaf waarin hij vertelde over zijn synesthesie. “Daar moest ik aan denken tijdens een zomervakantie op een terras, dus ik vroeg aan Robin of hij letters in kleuren zag. “Eh, ja”, zei ik. Ik was verbaasd over deze vraag, dat ziet toch iedereen?” Ze praatten er over door en werden aangesproken door een man naast hen die het ook bleek te hebben. Lottie: “Het lettertype en de lettergrootte maken uit, vertelde hij. Hele kleine lettertjes zijn feller gekleurd dan grote.”

Dubbele prikkels

Na de vakantie gingen ze eerst thuis experimenteren en later maakten ze een afspraak op school. “Niemand had ervan gehoord, stichting Passend Onderwijs ook niet terwijl het net zo vaak voorkomt als dyslexie en kleurenblindheid. Het klinkt zeldzaam maar 4 procent van de bevolking heeft dit.” Het openbaart zich bij iedereen weer anders. Er zijn mensen die kleuren bij muziek zien, of een bepaalde smaak in de mond krijgen bij woorden, iets ruiken bij alles wat ze aanraken, maar de gekleurde letters komen het meeste voor. “De letters zijn soms zo fel dat het naar is om naar te kijken. Het is ook vermoeiend voor je hersenen die in feite twee zintuigen combineren, het brein verdubbelt de prikkels.”

Vraag naar de letters

Toen ze eenmaal doorhadden wat er aan de had was en bepaalde trucjes konden toepassen zoals een blauw doorzichtig vel plastic over de letters leggen, ging het snel met het lezen van Robin. “In drie weken tijd steeg hij drie AVI niveaus.” Robin: “Ik zit nu in 2 vwo+ en het gaat heel goed. Als je het eenmaal weet, is het goed te doen.” Lottie: “Je hoeft eigenlijk alleen maar te vragen of je kind de letters in kleur ziet, zo simpel kan het zijn, maar je moet het wel weten.” En appeltaart bakken? Wel de appels schillen, niet het deeg kneden. Een spijkerbroek? Nee, er zijn genoeg andere broeken.

Speciaal congres

Deskundige Romke Rouw van de Universiteit van Amsterdam heeft hen goed geholpen. “Zij lanceert eind deze maand een website over synesthesie met aparte pagina’s voor kinderen, ouders en docenten.” Diezelfde deskundige zit in het organiserend comité van het internationale congres op 27, 28 en 29 mei dat dit jaar in Amsterdam plaatsvindt. Hier komen wetenschappers, kunstenaars en mensen met synesthesie. “Kunstenaars met synesthesie laten zien hoe hun synesthesie hen inspireert.”

Mijn verhaal vertellen

Tijdens het congres zijn er ook ervaringsverhalen van kinderen en Robin is een van hen. Hij zal daar samen met zijn moeder Lottie zijn verhaal doen. “In het Engels. We hebben een mooie presentatie gemaakt”, aldus Robin. “Ik vind het spannend maar heel belangrijk om mijn verhaal te vertellen. Onze zoektocht duurde zeker drie jaar, ik hoop dat andere kinderen dit eerder ontdekken.”

“En ik hoop dat er meer aandacht komt voor praktische trucjes om ermee om te gaan, want ook dat was een zoektocht”, besluit Lottie.

Winny van Rij