Hans van Dam poetst aan bijzonder ‘Oorgat’

WOERDEN • Kunstliefhebbers en andere belangstellenden konden vorige week donderdag en vrijdag live meekijken in het Stadsmuseum van Woerden, waar schilderijenrestaurator Hans van Dam bezig is met het reinigen van een doek van Cornelis Vreedenburgh (1880-1915). Dit schilderij is door de Woerdense schilder in 1915 gemaakt en stelt het Oorgat voor, een sluisje in de Burgel, een gracht in de gemeente Kampen.

Het Stadsmuseum heeft meer werken van zijn hand in bezit, waarvan er een aantal te zien zijn tijdens de tentoonstelling Bon Voyage die nog tot 5 november te bezoeken is. Conservator Stephanie Rompa vertelt dat het schilderij deze zomer door de familie Vandenberg uit Canada is geschonken. “Het schilderij had bij meerdere generaties van deze familie in de kamer gehangen.

Kennelijk zijn zij te weten gekomen dat ons museum een aantal werken van hem bezit, maar dat is niet zeker. In ieder geval arriveerde het stevig verpakte schilderij op 5 september in het Stadsmuseum van Woerden. Daar zijn wij ontzettend blij mee. Het schilderij is wel toe aan een grondige restauratie en schoonmaakbeurt, maar de Canadese familie heeft besloten ook die restauratie te willen betalen.”

Behoorlijk vervuild

Het schilderij was intussen al een tijdje in het atelier van schilderijenrestaurator Hans van Dam, waar het enigszins opgebolde doek is gestabiliseerd en opnieuw opgespannen. Losgekomen stukjes verf zijn weer vastgezet en de door craquelé aangetaste delen weer mooi vereffend. In het openbaar heeft Van Dam in het Stadsmuseum aan de bezoekers laten zien hoe het kunstwerk wordt schoongemaakt. Hans van Dam: “Het doek is behoorlijk vervuild. Roet, mogelijk van open haarden en kaarsen zijn daar debet aan.

Ik zie en ruik geen nicotineaanslag. Eerlijk gezegd, hoe viezer hoe leuker, want dan ben ik tijdens het schoonmaken benieuwd wat daar voor kleuren onder vandaan komen. Ik kan voor het schoonmaken niet zomaar allerlei poetsmiddelen gebruiken. Ik doe vooraf testjes op kleine stukjes van het schilderij. Het is erg smoezelig, maar ik verwacht het over veertien dagen helemaal schoon te hebben gemaakt. Dat is niet standaard, want ik heb er ook wel eens een jaar over gedaan.”

Ogen beschermen

Voor het reinigen gebruikt Hans van Dam Vulpex, een speciale vloeibare zeep, die zuurvrij is. “Het gebruik van Vulpex vereist wel het dragen van handschoenen en ook de ogen moeten tegen spatten worden beschermd. Het schilderij Het Oorgat is met olieverf op schilderslinnen gezet. Olieverfschilderijen hebben een droogtijd van 100 tot 120 jaar, dus de verf van dit schilderij is goed te behandelen.

Het waar nodig restaureren doe ik niet met olieverf, maar met speciaal ontwikkelde restauratieverf waarvan de kleur die je aanbrengt ook blijvend is. Het Oorgat is een charmant en prachtig schilderij met hele mooie kleuren. Vreedenburgh is een impressionistisch schilder die trouw is aan de Haagse School.”

Wattenstaafjes

Terwijl Hans van Dam doorgaat met het uitleggen van zijn werkzaamheden, doopt hij intussen opnieuw een wattenstaafje in het schoonmaakmiddel. Als hij het heel behoedzaam over delen van het schilderij haalt wordt duidelijk zichtbaar dat er daarna op die plek meer diepte komt. De wattenstaafjes worden regelmatig vernieuwd omdat er veel vuil van het schilderij wordt gehaald. Er komt niet alleen meer diepte, ook de kleuren worden frisser.

Het is een prachtige geste van de familie Vandenberg dat zij dit ruim 100 jaar oude schilderij van Cornelis Vreedenburgh aan het Stadsmuseum Woerden hebben geschonken.

Paul van den Dungen