‘Kamerik veel ouder dan we eerder dachten’

KAMERIK • Bij het maken van hun boek over de Hervormde kerk ontdekten Abram en Cees Meijers dat Kamerik veel ouder is dan eerder werd aangenomen.

Daar wijzen twee ‘boomstamkisten’ op die zijn gevonden in het dorp. “In een laboratorium in Groningen is recent onderzoek gedaan naar de ouderdom van de kisten”, vertelt Cees. Middels een C14 datering * is vast komen te staan dat de eerste kist, die in 1831 is aangetroffen tijdens de sloop van het vorige kerkgebouw, dateert van 173 - 47 vóór Christus. “Er lag een goud kruisje - of crucifix - in deze kist. Dit wijst op de begrafenis van een belangrijke geestelijke rond 800 - 1000.” De tweede kist kwam in 1924 tevoorschijn, tijdens werkzaamheden aan de fundering van de kerk. “De bewaarde botresten uit deze kist worden nu onderzocht en de uitslag wordt in juni verwacht.” 

Museumdepot
Beide kisten liggen al jaren in een depot van het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden. Abram en Cees namen er een kijkje. Abram vond dat erg bijzonder. “Ik kende het verhaal van de boomstamkisten, maar heb mijn leven lang gedacht dat die waren vermolmd. En plotseling sta je in een museumdepot en komen ze tevoorschijn! Waarschijnlijk zijn wij de eerste Kamerikkers in bijna 100 jaar geweest die de kisten mochten zien en aanraken.”

Tot nu toe werd aangenomen dat Kamerik is ontstaan tijdens de Grote Ontginning van rond 1100. Nu blijkt dat de kisten van voor die tijd dateren, kan je er volgens Cees (68) vanuit gaan dat er voor het jaar 1000 een (houten) kapelletje heeft gestaan. “We weten dat Bonifatius in de jaren 719 en 720 in Breukelen en Woerden kerken heeft gesticht. Misschien heeft -ie wel een klein uitstapje naar Kamerik gemaakt.”

Houten model
In hun boek, dat op zaterdag 20 april wordt gepresenteerd, staat een verdere onderbouwing van hun bewering. Het idee voor het boek ontstond vrij spontaan toen Abram (76) bezig was met het bouwen van een houten model van de Hervormde kerk. “Ik ben een knutselaar en wilde ook een model maken van de vorige kerk die in 1831 is afgebroken, maar wist de afmetingen niet van het gebouw. Dus heb ik mijn achterneef Cees gevraagd of hij me kon helpen.”

• Abram en Cees Meijers bekijken in het depot van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden één van de boomstamkisten die is gevonden in Kamerik. - aangeleverd

Cees, die eerder boeken schreef over boerderijen in Kamerik, dook in de archieven en las over de sloop van het godshuis. “Die verkeerde in zo’n slechte staat dat de Staten van Utrecht het verbood om er nog langer kerkdiensten in te houden. De kerk is daarna afgebroken. Alleen de toren uit circa 1450 is blijven staan.”
Hij bekeek stukken van de Geheymschryver die rond 1760 door Kamerik liep om beschrijvingen te maken van allerlei gebouwen die in die tijd in het dorp stonden. “Je moet dan denken aan scholen, cafés en ook de kerk in het dorp. De afmetingen waren weergegeven in ‘treden’. Elke trede was weer drie voet lang. Een Utrechtse voet was 26,8 centimeter lang, dus kon ik uitrekenen wat de exacte maten waren van de kerk. Die bleek bijna dubbel zo groot te zijn in vergelijking met de huidige kerk.”

Slangen
Waarom een klein dorp als Kamerik zo’n grote kerk had? Dat is volgens Cees wel te verklaren. “De bouw van een kerk was in die tijd een prestigeproject. Hoe groter, hoe meer aanzien. In Noord-Holland staan ook hele grote kerken in vaak kleine dorpen.” De kerk werd overigens niet alleen gebruikt om God te eren. “Er is op een gegeven moment besloten om het koor af te sluiten en te gebruiken om brandweerspullen in op te slaan. Zo gooiden ze de slangen over de trekbalken om te drogen.”

Het boek bevat nog veel meer leuke weetjes over de kerk, “maar we gaan niet alles prijsgeven”, lacht Abram. Tijdens de boekpresentatie, die om 10.30 uur begint, zijn ook de twee reconstructiemodellen (van de huidige kerk en de vorige kerk) te zien die hij de afgelopen jaren maakte. Na de presentatie is het boek voor 30 euro te koop in gebouw Rehoboth. Ook op zaterdag 27 april (Koningsdag) kunnen bezoekers het boek aanschaffen en zijn de modellen te bezichtigen.

Floris Bakker

* Methode van datering waarmee de ouderdom van organisch materiaal en ecofacten wordt bepaald met behulp van de isotoop koolstof 14.